|
OYUNLAR
Yöre zengin bir folklora sahiptir. Bölge folkloruna bağlı
olarak şu özellikleri taşır:
A) Türküler: Yöremizde söylenen türküleri değişik
başlıklar altında gruplandırmak mümkündür.
Bunlar: 1. Ağıtlar:Acılı bir olay, ölüm ya da felaket
durumlarında adına “dengbej” denilen halk sanatçıları
tarafından uzun hava biçiminde ve çalgısız söylenir.Bu
ağıtlarda tarihsel süreç içerisinde kamu vicdanını derinden
etkileyen acılı olayların, felaketlerin yansımalarını bulmak
mümkündür.
2. Çalgı (saz, kaval) eşliğinde söylenen türküler
3. Grup halinde, oyun oynanarak söylenen türküler. Bu
türküler, düğünlerde, bayramlarda, seyranlarda oyunla birlikte
icra edilir. Sesi güzel ve gür olanlar oynanan oyunun ritmine
göre türküler söylerler. Bir başkası çevirir. Yani
söylenenleri aynı makamda tekrarlar.
b) Oyunlar:
1. Davul-zurna eşliğinde oynanan oyunlar: Bunların
başlıcaları; Nure, Delilo, Dik halay, Lurke, Üçayak, Kaşkaşok
gibi oyunlardır. Bu oyunların bir kısmı ağır, bir kısmı da
hareketli, kıvrak ve bol figürlü oyunlardır.
2.Türkü söylenerek oynanan oyunlar: Düğünlerde, nişanlarda,
bayramlarda söylenen türkülerle beraber oynanır.
C) Eğlendirici oyunlar: Geleneksel Halk
Tiyatrosunun,Köy Seyirlik Oyunları kapsamında
değerlendirebileceğimiz ve eğlendirici ve öğretici yönü olan
bu oyunlar nişan ve düğünlerde belirli kişiler tarafından
oynanır. Oyunlarda birkaç kişi rol alır.Radyo, televizyon vb.
iletişim araçlarının yaygınlaşmadığı dönemlerde, uzun kış
gecelerinde halkın eğlenme ihtiyacını karşılayan bu seyirlik
oyunlar, eski yaygınlıklarını yitirmiş ve çok az kişinin bilip
oynadığı geleneksel bir kültür öğesi olmuşlardır.
Bu oyunların başlıcaları şunlardır: Deve oyunu, Kalo ile Fato,
Kızma, Natır vb.
Ç) Çocuk oyunları:Yöremizde çok çeşitli çocuk oyunları
oynanmaktadır.Bunlar:
1.Aşık Oyunu: Küçükbaş hayvanların aşık kemikleriyle oynanan
bir oyundur. Aşıkların iri olanları seçilerek ağırlaştırmak
için kurşun dökülür. Oyunculardan her biri birer aşığı sıraya
dizer. Belli bir uzaklıkta çizilen çizgiden sırasıyla herkes
dizilen aşıklara elindeki kurşun dökülmüş aşıkları atarak
vurmaya çalışır. Vurulan aşığın kazanılması için dizilen
yerden üç ayak gitmesi esastır. Bu şekilde oyun devam eder.
Aşık kemiğiyle oynanan farklı oyunlar da mevcuttur.
2.Mok (Taş dizme ): Bir çizgiden belli bir uzaklığa konan
yuvarlak bir taşa oyuncular ellerindeki sallarla (yassı taş)
vurmaya çalışırlar. Mok adı verilen yuvarlak taşın başında bir
ebe bekler. Moka vurulduğu zaman ebe moku tekrar yerine
getirmeye çalışır. Sallarını almaya çalışan oyuncular mok
yerine konuluncaya kadar çizgiyi geçmek durumundadırlar. Ebe
moku yerleştirdikten sonra salı alıp çizgiyi geçemeyenleri
yakalamaya çalışır. Yakalanan kişi ebe olur. Oyun bu şekilde
devam eder.
3.Gog (Dağ Topu): İki takım halinde oynanan bir oyundur.
Oyuncularda birer sopa bulunur. Bezden bir top yapılır.
Sahanın ortasına bir çukur kazılır. Oyuncular sopalarla topa
vurarak birbirlerine pas atarlar ve topu çukura koymaya
çalışırlar. Oyunu kazanan takım topu çukura en fazla koyan
takım olur. Küçükler arasında oynandığı gibi büyükler arasında
da oynanır.
Bunların dışında çokça oynanan oyunlar diğer yörelerde de
oynanan oyunların benzerleridir. Başlıcaları şunlardır:
Beş taş, misket oyunu(bilye), saklambaç, körebe, mendil
kapmaca, çelik-çomak, birdirbir, çizgi (seksek), çır oyunu, ip
atlama, yakan topu, can...
Oyunlar genelde takım halinde oynanır. Takım halinde oynanan
ve bireysel oynanan oyunlarda cezalı olan çocuk (ebe)
tekerleme veya sayışmaca ile tespit edilir. Daha sonraki
ebeler ise oyunun kurallarına göre belirlenir. |
